Bài viết tổng hợp thông tin từ cuốn sách Hà Nội - Thành phố Sáng tạo của Văn phòng UNESCO tại Việt Nam có sự bổ sung thông tin, dữ liệu mới đến năm 2025.
Sáng tạo ngày càng được nhiều thành phố xem là một nguồn lực phát triển quan trọng. Thông qua việc tập trung vào các lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật truyền thông, văn học, thủ công, ẩm thực và thiết kế, các đô thị đã hình thành những cách tiếp cận khác nhau để kết nối văn hóa với kinh tế, không gian và cộng đồng. Bài viết này tổng hợp kinh nghiệm từ các thành phố trong Mạng lưới Thành phố Sáng tạo (UCCN) trên toàn thế giới nhằm làm rõ cách các hệ sinh thái sáng tạo được tổ chức và vận hành trong thực tiễn.
Rome có di sản điện ảnh từ đầu thế kỷ XX, gắn với Cinecittà Studios - cơ sở sản xuất phim lớn nhất châu Âu. Thành phố là trung tâm của điện ảnh Ý, với hơn 1.300 doanh nghiệp ngành phim đang hoạt động và giá trị gia tăng hằng năm khoảng 865 triệu USD. Từ năm 2006, Liên hoan phim Quốc tế Rome đón khoảng 150.000 khán giả từ 25 quốc gia; khán giả tham gia bình chọn People’s Choice Awards. Một hạng mục riêng, Alice Nella Città, dành cho phim do trẻ em đạo diễn. Trong 5 năm gần đây, các thể chế địa phương hỗ trợ mạnh công nghiệp văn hóa - sáng tạo; Roma Provincia Creative lập quỹ vùng cho doanh nhân sáng tạo trẻ và tạo mạng xã hội để trao đổi, quảng bá dự án. Sở Văn hóa & Du lịch Rome triển khai chương trình tái thiết đô thị, khởi động lại 42 rạp chiếu phim bị bỏ hoang bằng cách đặt hàng các hợp tác xã địa phương quy mô nhỏ và vừa tham gia phục hồi không gian đô thị qua sáng tạo.
Rome hướng tới xây dựng Bảo tàng Nghe nhìn và Điện ảnh Ý để bảo tồn di sản, nâng cao nhận thức và chia sẻ thực hành phục chế phim; đồng thời mở rộng cơ hội việc làm cho doanh nhân trẻ thông qua Audiovisual Employment Observatory dựa trên hợp tác công - tư. Thành phố thúc đẩy dự án liên ngành E-motion Rome (phim - nhạc - văn học), phối hợp các Thành phố Điện ảnh xây dựng kho dữ liệu chung về di sản nghe nhìn, tăng trao đổi sinh viên qua International Film Preservation School, và triển khai Cine-Creative Communities nhằm hỗ trợ kinh tế sáng tạo tự thân ở các đô thị kém phát triển.
Busan hình thành nền tảng điện ảnh từ sớm nhờ ảnh hưởng trao đổi quốc tế, đặc biệt với văn hóa phương Tây. Lợi thế tự nhiên với núi, sông, biển tạo nhiều bối cảnh quay cho phim và chương trình truyền hình trong nước lẫn quốc tế. Trong vài thập kỷ gần đây, Busan phát triển thành trung tâm sáng tạo quan trọng của ngành phim và hình ảnh tại châu Á, chú trọng tăng trưởng bền vững bằng cách cải thiện điều kiện sản xuất và phát triển các tiện ích liên quan, gồm việc lắp đặt các công ty R&D mới. BIFF ra mắt năm 1996 được mô tả là liên hoan phim hàng đầu châu Á; Busan Cinema Centre - xây dựng để ghi dấu thành công của BIFF - trở thành biểu tượng đô thị. Busan Film Commission (1999) cung cấp mạng lưới sản xuất trọn gói từ kế hoạch, quay đến phân phối.
Busan hướng tới mô hình Films for All, nhấn mạnh cơ hội bình đẳng để hưởng lợi từ ngành phim trong sáng tạo, sản xuất, phân phối và thưởng thức. Thành phố đảm bảo cư dân mọi lứa tuổi và cộng đồng có cơ hội tham gia hoạt động phim, đồng thời bảo đảm hạ tầng vật chất và nhân lực để tạo cơ hội xã hội và kinh tế. Busan cũng tiếp tục hỗ trợ ngành phim - du lịch - giải trí, và phát triển quan hệ với các thành viên UCCN để chia sẻ kinh nghiệm, tri thức và nguồn lực.
Hamamatsu nổi tiếng với ngành âm nhạc năng động và là nơi ra đời của các công ty nhạc cụ như Yamaha, Kawai, Roland. Thành phố có các cuộc thi âm nhạc lớn như Hamamatsu International Piano Competition và Shizuoka International Opera Competition (liên kết World Federation of International Music Competitions), cùng nhiều festival và hoạt động nghệ thuật biểu diễn truyền thống quanh năm. Hamamatsu có Bảo tàng Nhạc cụ với bộ sưu tập từ khắp thế giới, cùng các workshop, concert, sản xuất thu âm và nghiên cứu về văn hóa - nhạc cụ trong và ngoài nước. Thành phố tổ chức các khóa đào tạo cho nhạc sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp và hoạt động bảo tồn, quảng bá nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Hamamatsu Academy of Music triển khai dự án âm nhạc, nâng quan tâm công chúng và hỗ trợ thế hệ biểu diễn - giảng dạy - tổ chức hòa nhạc; Shizuoka University of Art and Culture có khóa học quản lý âm nhạc gồm lập kế hoạch, sản xuất concert và quản trị nhà hát.
Hamamatsu thúc đẩy trao đổi quốc tế qua các sự kiện âm nhạc; tăng hiểu biết liên văn hóa và đa dạng văn hóa thông qua hợp tác với Bảo tàng Nhạc cụ. Thành phố hỗ trợ tài năng bằng trao đổi với các Thành phố Âm nhạc khác, tạo thêm cơ hội đào tạo và thể hiện kỹ năng. Hamamatsu cũng hướng tới dự án liên ngành kết nối thiết kế âm thanh với các Thành phố Thiết kế và Nghệ thuật truyền thông để mở rộng hợp tác xuyên lĩnh vực.
Liverpool coi sáng tạo là phương thức tái thiết hậu công nghiệp. Âm nhạc vừa là bản sắc văn hóa, vừa là động lực kinh tế với doanh thu hằng năm hơn 91 triệu USD. Thành phố hỗ trợ Royal Liverpool Philharmonic Orchestra, thu hút hơn 260.000 lượt khách mỗi năm. Liverpool cũng triển khai các sáng kiến liên ngành với đại học và trung tâm phục hồi chức năng, ưu tiên phát triển tài năng trẻ từ các nhóm dễ tổn thương. Hệ festival đa dạng là điểm nhấn, gồm Liverpool International Music Festival, Liverpool Sound City, Africa Oye và Liverpool International Festival of Psychedelia. Văn hóa - sáng tạo là trụ cột tái tạo đô thị từ thập niên 1980; giai đoạn Liverpool Culture Action Plan 2014-2018, chỉ trong 2 năm đầu, thành phố đầu tư hơn 1,7 triệu USD cho 15 tổ chức âm nhạc và triển khai sự kiện hỗ trợ nghệ sĩ địa phương, đặc biệt tập trung vào các doanh nghiệp sáng tạo giai đoạn đầu.
Liverpool cam kết phát triển “gói” hoạt động âm nhạc đồng bộ để tăng cơ hội tham gia và biểu diễn, qua đó thúc đẩy gắn kết xã hội. Thành phố đặt trọng tâm vào giáo dục và kỹ năng âm nhạc cho trẻ em, thanh thiếu niên nhằm khuyến khích tham gia văn hóa và tinh thần doanh nhân sáng tạo; đồng thời tăng dịch chuyển nghệ sĩ bằng cách mời nhạc sĩ trong UCCN tham gia các sự kiện của Liverpool, và triển khai sáng kiến - nghiên cứu liên đô thị với các Thành phố Âm nhạc khác.
Melbourne có đời sống văn học sôi động, hỗ trợ đa dạng nhà văn, ngành xuất bản phát triển và nhiều tổ chức văn học. Thành phố có văn hóa đọc mạnh và mạng lưới hiệu sách độc lập; dữ liệu nêu người dân tiêu thụ sách, tạp chí và báo bình quân đầu người cao, và có mật độ câu lạc bộ sách cộng đồng cao nhất ở Úc. State Library of Victoria (1854) thu hút hơn 1,7 triệu lượt khách mỗi năm. Bang Victoria có 289 thư viện địa phương, 2,5 triệu hội viên và khoảng 50 triệu lượt mượn mỗi năm; gần một nửa người dân là hội viên thư viện. Năm 2014, Premier’s Reading Challenge thu hút hơn 230.000 trẻ em, đọc hơn 4 triệu cuốn. Melbourne có nhiều tổ chức như Australian Poetry, Express Media, Emerging Writers’ Festival, Melbourne Writers Festival, Small Press Network, Wheeler Centre và Writers Victoria.
Melbourne định vị là cửa ngõ kết nối Úc, khu vực Thái Bình Dương và Đông Nam Á; đồng thời thúc đẩy đổi mới liên tục trong cách trình bày số các sự kiện văn học. Thành phố cũng tập trung củng cố vị thế dẫn đầu trong hỗ trợ và phát triển các cây bút trẻ và mới nổi.
Dublin tôn vinh sáng tạo, đặc biệt là viết và ngôn từ dưới nhiều hình thức. Thành phố là quê hương của bốn chủ nhân Nobel Văn học; ảnh hưởng văn học lan rộng toàn cầu, thể hiện qua việc Bloomsday được kỷ niệm ở nhiều nơi, có Hội Oscar Wilde tại Nhật, và Bram Stoker tạo nên Dracula. Dublin nuôi dưỡng văn hóa văn học qua nhiều thiết chế và sự kiện, như International Impac Dublin Literary Award và Dublin Theatre Festival - được mô tả là lâu đời nhất cùng loại. Dấu ấn nhà văn hiện diện trong không gian đô thị qua tên cầu, tên phố, cách hãng phà đặt tên tàu, và hình ảnh - trích dẫn nhà văn tại sân bay. Dublin nhấn mạnh không chỉ truyền thống mà cả sức sống đương đại của văn chương, với nhiều tác giả hiện nay đạt giải thưởng quốc tế và được dịch, được đọc rộng rãi. Thành phố coi sáng tạo và đổi mới là lợi thế cạnh tranh và là phần lõi trong chương trình, chính sách đô thị.
Dublin chủ động khởi xướng và tham gia các dự án hợp tác liên thành phố, cả trong nhóm Thành phố Văn học lẫn các lĩnh vực sáng tạo khác; đồng thời thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm theo hướng hợp tác Bắc - Nam. Thành phố tăng tích hợp chương trình dành cho trẻ em và thanh thiếu niên như một cấu phần trung tâm của hoạt động văn học - văn hóa, và nhấn mạnh sáng tạo như chìa khóa cho phát triển bền vững. Danh hiệu UNESCO cũng được nêu là cảm hứng cho việc hồi sinh một khu vực thành “khu văn hóa” với thư viện thành phố mới làm điểm neo.
Santa Fe coi văn hóa là phần lõi của lịch sử và cảnh quan đô thị, dựa trên truyền thống trao đổi hàng hóa và ý tưởng từ các hội chợ giao thương của người bản địa đến các chợ và hội chợ nghệ thuật ngày nay. Thành phố mang dấu ấn đa dạng văn hóa: thủ công và nghệ thuật biểu đạt của cộng đồng bản địa vẫn hiện diện trong không gian đô thị; các hình thái nghệ thuật thời thuộc địa Tây Ban Nha cũng tiếp tục phát triển. Santa Fe có hơn 250 phòng tranh, cộng đồng nghệ thuật biểu diễn sôi động và nhiều bảo tàng; 1/10 việc làm gắn với nghệ thuật và công nghiệp văn hóa. Ba chợ nghệ thuật lớn diễn ra hằng năm: Santa Fe International Folk Art Market, Traditional Spanish Colonial Market và Indian Market. Thành phố cũng vận hành cơ chế tài chính hỗ trợ nghệ thuật địa phương: 1% thuế khách sạn đầu tư cho tổ chức nghệ thuật; 2% chi phí xây dựng công trình và hạ tầng dành cho tác phẩm nghệ thuật công cộng theo địa điểm. Khu Railyard là không gian đa chức năng với phòng tranh, nhà hàng và chợ nông sản; Santa Fe University of Art and Design góp phần thu hút người trẻ sáng tạo.
Santa Fe hướng tới phát triển đối tác và chương trình thí điểm cho du lịch sáng tạo; kết nối các thành viên UCCN để trao đổi chủ đề chung nhằm tăng cường sáng tạo - sản xuất hàng hóa văn hóa và mở rộng tham gia đời sống văn hóa. Thành phố cũng tham gia các cuộc gặp, hội nghị chia sẻ nghiên cứu và kinh nghiệm lồng ghép văn hóa - công nghiệp sáng tạo vào phát triển địa phương, đồng thời thúc đẩy các chương trình trao đổi, đào tạo, nâng cao năng lực cho nghệ sĩ, nhà quản lý và cán bộ.
Hangzhou có lịch sử 5.000 năm và là một trong bảy cố đô Trung Quốc. Những năm gần đây, thành phố chuyển mình theo hướng phát triển công nghiệp văn hóa - sáng tạo, trong đó thủ công và nghệ thuật dân gian dựa trên truyền thống lâu dài là nguồn lực quan trọng. Hangzhou từng là chủ nhà G20 năm 2016 và được công nhận là “Trung tâm văn hóa và sáng tạo quốc gia”. Năm 2017, công nghiệp sáng tạo chiếm 24,2% GDP thành phố với khoảng 647.000 người làm việc trong lĩnh vực này. Hangzhou nổi tiếng về lụa, trà, sản xuất sứ và điêu khắc đồng; có vai trò lịch sử như trung tâm thiết kế, sản xuất và thương mại lụa. Thành phố cũng là vùng sản xuất trà quan trọng, đặc biệt West Lake Longjing Green Tea; và nổi bật với nghệ thuật chạm khắc đá của Xiling Seal Engraver’s Society.
Hangzhou tiếp tục hoàn thiện và triển khai các chính sách phát triển có mục tiêu nhằm tối ưu khung phát triển cho công nghiệp văn hóa - sáng tạo; bồi dưỡng nguồn nhân lực và chuyên môn địa phương, mở rộng trao đổi trong UCCN. Thành phố tập trung tăng cường truyền dạy, bảo vệ và sử dụng sáng tạo thủ công - nghệ thuật dân gian, qua đó nâng năng lực cạnh tranh toàn cầu của ngành sáng tạo.
Parma nằm ở trung tâm “Italian Food Valley”, với 30,5% lực lượng lao động làm trong ngành nông nghiệp - thực phẩm và ẩm thực. Tầm nhìn ẩm thực gắn với bền vững môi trường, dựa trên sản xuất địa phương và tương hỗ đô thị - nông thôn. Thành phố tổ chức các sự kiện đa bên như International Food Fair Cibus (trong 20 năm trở thành điểm tham chiếu của ngành) và Cibus Tec (giới thiệu công nghệ cho công nghiệp thực phẩm, nhấn mạnh bền vững, hiệu quả và an toàn). CibusLand hướng đến hiệp lực đô thị - nông thôn cho tiêu dùng lành mạnh và bền vững. Parma ghi nhận gần 3.000 doanh nghiệp sáng tạo và tăng cường chính sách hỗ trợ ngành sáng tạo mới. Khung chính sách ẩm thực chịu ảnh hưởng từ chợ nông nghiệp The Court - từ đất đến bàn ăn, nhấn mạnh bán hàng trực tiếp và chuỗi cung ứng ngắn; chính quyền nâng nhận thức về sản phẩm truy xuất được và theo mùa để duy trì đa dạng sinh học và bền vững môi trường.
Parma mở rộng giáo dục và nghiên cứu hợp tác về thực phẩm thông qua Food Science and Labs; tăng cường tương hỗ đô thị - nông thôn và bảo vệ văn hóa ẩm thực địa phương qua Food Culture and Land Development. Thành phố thúc đẩy liên ngành và tham gia bao trùm qua Art, Music and Fine Foods; tăng hợp tác với các Thành phố Ẩm thực qua Become a City of Gastronomy; nâng nhận thức về thực phẩm bền vững và lối sống lành mạnh cho trẻ em - thanh thiếu niên qua Food and Nutrition for Children and Youth; và nuôi dưỡng trao đổi tri thức qua Food for Future, nhấn mạnh ẩm thực như đòn bẩy của phát triển đô thị bền vững và tăng cường hợp tác Bắc - Nam.
Phuket là đảo lớn nhất biển Andaman với khoảng 390.000 dân. Ẩm thực truyền thống được nhìn như công cụ thúc đẩy đối thoại liên văn hóa và liên thế hệ; ngành ẩm thực đóng góp khoảng 3,6 tỷ USD mỗi năm cho kinh tế địa phương. Thành phố cũng nêu đã có những nỗ lực nhằm triển khai kế hoạch khai thác cân bằng, thân thiện môi trường và bền vững quanh nguồn lực thực phẩm địa phương. Old Town Festival (3 ngày) phục dựng tri thức truyền thống về ẩm thực, thủ công, nghệ thuật dân gian và mỹ thuật, thu hút hơn 400.000 khán giả trong nước và quốc tế. Andaman Hoteliers event cung cấp đào tạo nghề cho thanh niên. Chính quyền đầu tư nâng nhận thức về chuỗi thực phẩm an toàn qua Phuket Food Safety và Andaman Kitchen, đồng thời thúc đẩy nâng cao năng lực và hợp tác R&D hướng đến sản xuất - tiêu dùng có trách nhiệm.
Phuket dự kiến thành lập Institute of Phuket Gastronomy để thúc đẩy R&D; tăng hợp tác và trao đổi với các Thành phố Ẩm thực khác qua Thailand Creative Forum. Thành phố đặt mục tiêu giải quyết thiếu hụt lương thực cho nhóm dễ tổn thương, nhất là nạn nhân thiên tai; hỗ trợ đổi mới trong hệ thống ẩm thực - thực phẩm qua nhiều sự kiện, gồm các cuộc thi; và mở rộng cơ hội thực hành để người trẻ theo đuổi nghề nghiệp trong ẩm thực và các lĩnh vực văn hóa - sáng tạo.
Nghệ thuật truyền thông tại Sapporo lan tỏa trong kết cấu đô thị, phản ánh đa dạng văn hóa. Thành phố nhấn mạnh tác động “dân chủ hóa” của truyền thông số, giúp tháo gỡ rào cản tiếp cận và mở rộng phương tiện biểu đạt cho công chúng. Sapporo có Sapporo Concert Hall “Kitara” và Sapporo Art Park với Sapporo Art Museum. Hệ sinh thái truyền thông do công dân tạo ra được nuôi dưỡng bởi sự cởi mở văn hóa và tinh thần tiên phong; thành phố tận dụng ICT, nội dung số và mạng xã hội. Sapporo cũng được nhắc là nơi khai sinh Hatsune Miku và có mật độ cao các nhà sáng tạo trẻ.
Sapporo tham gia trao đổi toàn cầu, đặc biệt qua hội nghị và workshop để chia sẻ thực hành và kinh nghiệm. Thành phố thúc đẩy dịch chuyển nghệ sĩ bằng chương trình lưu trú như Sapporo Tenjinyama Art Studio và tham gia các dự án hợp tác với các Thành phố Nghệ thuật truyền thông. Sapporo cũng củng cố hệ sinh thái địa phương và hỗ trợ thế hệ sáng tạo - khởi nghiệp mới bằng cách mở rộng cơ hội quốc tế, trong đó có No Maps - convention về kinh doanh sáng tạo tập trung vào công nghệ và ý tưởng mới.
Berlin là trung tâm của công nghiệp văn hóa, nổi bật với truyền thống thiết kế và cam kết sáng tạo đương đại. Projekt Zukunft do cơ quan phụ trách kinh tế, công nghệ và nghiên cứu của Thượng viện Berlin phát triển, đóng vai trò thúc đẩy kinh tế sáng tạo: tạo nền tảng xây dựng chiến lược, thúc đẩy đối thoại giữa các tác nhân sáng tạo, khởi tạo mạng lưới cho kinh tế số và sáng tạo, tổ chức kết nối với doanh nghiệp và phát triển công cụ truyền thông mới; đồng thời thực hiện nghiên cứu và triển khai dự án đổi mới. Berlin có 5 đại học nghệ thuật và nhiều cơ sở tư nhân, mỗi năm hơn 5.000 sinh viên thiết kế; cùng nhiều mạng lưới thiết kế - thời trang như Create Berlin Network, International Design Center Berlin, designpool và berlindesign.net. Môi trường cởi mở tạo điều kiện cho các hội chợ và festival như Design Mai, Update, Berlin Photography Festival và Walk of Fashion.
Berlin cam kết tham gia tích cực các hoạt động của UCCN, chia sẻ tri thức và bài học trong lĩnh vực thiết kế; đồng thời thúc đẩy trao đổi và hợp tác với các Thành phố Thiết kế cũng như toàn mạng lưới.
Kobe từ lâu là điểm giao của trao đổi hàng hóa, văn hóa và thông tin. Việc mở cảng năm 1868 thúc đẩy phát triển nguồn lực đô thị và hình thành hình ảnh thành phố. Quá trình tái thiết sau động đất Hanshin năm 1995 giúp Kobe thấm nhuần giá trị liên kết con người và tinh thần tương trợ, phản ánh trong khu vực sáng tạo hiện nay. Sau khi trở thành Thành phố Thiết kế, thành phố cải tạo trung tâm kiểm định tơ lụa cũ thành Design and Creative Centre Kobe, làm hub cho các dự án trong chương trình Thành phố Sáng tạo. Kobe hướng tới đô thị thiết kế hiện đại, ưu tiên tăng trưởng và phúc lợi, nhấn mạnh thiết kế có khả năng truyền tải cả cái đẹp lẫn sự thấu cảm, và có thể trở thành công cụ giải quyết thách thức xã hội.
Kobe phát triển sự kiện liên phương tiện 078 theo mô hình festival có tính tham dự nhằm làm giàu đời sống đô thị, thu hút người trẻ và tăng hợp tác cộng đồng. Thành phố tổ chức workshop Chibikkobe tại KIITO để kết nối trẻ em với người làm sáng tạo, tạo cơ hội tham gia hoạt động thiết kế cùng cộng đồng địa phương. Kobe cũng thúc đẩy tư duy thiết kế cho cán bộ thành phố nhằm nâng chất lượng dịch vụ cho người dân.
Seoul là trung tâm quốc gia của thiết kế với khoảng 73% nhà thiết kế Hàn Quốc tập trung tại đây. Ngành thiết kế phục vụ nhiều lĩnh vực liên quan IT, thiết bị gia dụng số, ô tô và các hoạt động văn hóa - kinh tế cho hơn 10 triệu cư dân. Thành phố xem thiết kế là cầu nối giữa công nghiệp và tạo giá trị mới, nên liên kết các công ty thiết kế với các ngành dẫn dắt để hỗ trợ phát triển công nghệ. Dongdaemun Design Plaza (DDP) do Zaha Hadid thiết kế được xây như một hạ tầng văn hóa - sáng tạo quy mô lớn, góp phần hồi sinh kinh tế khu vực; gồm Design Museum, Art Hall và Design Lab với thư viện thiết kế và cơ sở giáo dục. Seoul ghi nhận hơn 170.000 việc làm trong ngành thiết kế, với tỷ trọng lớn ở sản xuất, tư vấn thiết kế và thời trang; đồng thời có lực lượng đông đảo chuyên gia quảng cáo, kiến trúc, thiết kế game và nội dung số. Thành phố nhấn mạnh bản sắc và khả năng tôn vinh đa dạng như một thế mạnh của sáng tạo đô thị.
Seoul hướng tới chia sẻ tri thức và trao đổi để chuyển các Thành phố Sáng tạo thành những nơi khỏe mạnh và bền vững; thúc đẩy trao đổi nhằm tìm phản hồi chung trước thách thức đương đại. Thành phố truyền thông về thành tựu đô thị thông qua chia sẻ thực hành tốt và thúc đẩy trao đổi sinh viên để tăng sáng tạo.
Shanghai nằm ở bờ đông Trung Quốc gần châu thổ Dương Tử, được mô tả là điểm gặp giữa văn hóa phương Tây và phương Đông, với dân số 24,15 triệu. Thành phố gia nhập UCCN năm 2010 với tư cách Thành phố Thiết kế, xác định đưa thiết kế vào lõi của tăng trưởng và phát triển bền vững. Năm 2013, công nghiệp sáng tạo đạt giá trị gia tăng 255,5 tỷ NDT, tăng 11,8% so với năm trước; thiết kế công nghiệp tăng 10,3% lên 63,6 tỷ, thiết kế kiến trúc tăng 10,8% lên 128,5 tỷ. Đến cuối 2013, Shanghai có 87 cụm sáng tạo, hơn 4.000 cơ quan/tổ chức liên quan thiết kế đổi mới, 283 thiết chế nghệ thuật, 239 trung tâm cộng đồng nghệ thuật - văn hóa, 100 bảo tàng, 25 thư viện và 743 cơ quan lưu trữ. Thành phố lập UNESCO Creative City Promotion Office trong khuôn khổ ủy ban kinh tế - công nghệ, phụ trách thúc đẩy tiểu mạng lưới Thành phố Thiết kế, điều phối chính sách và hỗ trợ hợp tác quốc tế.
Shanghai hướng tới hỗ trợ phát triển bền vững của UCCN và đồng khởi xướng các sáng kiến như Creative Design for the Sustainable Development of Creative Cities. Thành phố tăng trao đổi trong UCCN, đặc biệt tiểu mạng lưới Thiết kế, thông qua triển lãm, workshop, đào tạo, kết nối kinh doanh với thương hiệu và trao đổi tài năng trẻ. Shanghai cũng dự kiến khởi xướng chương trình - trung tâm nghiên cứu liên quan Creative Economy Report: Widening Local Development Pathways nhằm quan sát phát triển kinh tế và thực hành tốt cho mạng lưới.
Singapore là đô thị - quốc gia hiện đại với 5,5 triệu dân, nơi thiết kế đóng vai trò quan trọng trong các giải pháp đô thị về nhà ở, y tế, giáo dục và giao thông. Thiết kế được nêu là động lực của kinh tế sáng tạo, đóng góp khoảng 2,13 triệu USD mỗi năm cho GDP, với 5.500 doanh nghiệp thiết kế và 29.000 lao động. Để phát triển thiết kế, năm 2003 Bộ Văn hóa thành lập DesignSingapore Council, phụ trách các chương trình và sự kiện chính như Singapore Design Week, thúc đẩy hợp tác đa bên và liên ngành. Singapore có master plan DesignSingapore Council - II theo chiến lược ba hướng: tăng năng lực đội ngũ thiết kế địa phương cho cụm cạnh tranh toàn cầu; giúp SMEs tận dụng thiết kế làm động lực tăng trưởng bền vững; và phát triển đổi mới, R&D để tăng năng suất và năng lực cạnh tranh quốc tế.
Singapore hướng tới đưa thiết kế vào bộ kỹ năng quốc gia để nuôi dưỡng năng lực coi thiết kế là công cụ cho tăng trưởng bền vững, năng suất và thịnh vượng. Thành phố dùng thiết kế để cải thiện dịch vụ công và khuyến khích cộng đồng đồng kiến tạo hoạt động, khu dân cư, nhằm nâng chất lượng sống. Singapore thúc đẩy liên ngành qua workshop National Design Centre - Cross-creative collaborations (kết nối thiết kế với thủ công, nghệ thuật dân gian và ẩm thực), hợp tác với các Thành phố Thiết kế để giới thiệu thực hành tốt và dự án, đồng thời thúc đẩy dự án đa ngành nhấn mạnh đóng góp của thiết kế cho phát triển đô thị bền vững toàn cầu.
Bandung là thủ phủ Tây Java với 2,5 triệu dân, được mô tả như trung tâm đổi mới về sáng tạo và khởi nghiệp. 56% hoạt động kinh tế liên quan thiết kế, trong đó thời trang, thiết kế đồ họa và truyền thông số là ba phân ngành dẫn đầu. Thành phố tổ chức nhiều workshop, hội nghị và festival nhằm phát triển sáng tạo, đặc biệt trong prototype và thiết kế sản phẩm. Bandung tích lũy kinh nghiệm từ 8 “làng đô thị” được chỉ định là làng sáng tạo; Helarfest là chương trình tiêu biểu của Bandung Creative City Forum (BCCF) nhằm phát triển mạng lưới giữa các thành phố sáng tạo. Workshop Design Action.bdg hướng tới giải pháp đô thị thông qua sự tham gia công dân và cải thiện không gian công cộng bao trùm bằng thiết kế. Chính quyền cam kết kích thích kinh tế sáng tạo bằng trung tâm mới, khu công nghiệp, hỗ trợ R&D và sự kiện; gồm PIPPK và hệ thống tín dụng Melati hỗ trợ tài chính và ươm tạo ngành sáng tạo. Bandung Creative Centre (BCC) ra mắt năm 2015 là nền tảng trao đổi kinh nghiệm và ý tưởng sáng tạo ở cấp quốc gia và quốc tế.
Bandung dự kiến xây dựng công viên công cộng theo chủ đề UCCN để thể hiện các Thành phố Sáng tạo bằng nhiều hình thức nghệ thuật và giới thiệu đa dạng văn hóa đô thị. Thành phố tăng hợp tác qua festival, sự kiện chung và workshop, trong đó có kế hoạch tổ chức Asian-African Carnival hằng năm để thúc đẩy các đô thị ít được đại diện và tăng cường hợp tác Nam - Nam. Bandung cũng đặt mục tiêu xây dựng 30 creative hubs và hỗ trợ 100.000 doanh nhân sáng tạo mới trong 5 năm thông qua Little Bandung Initiative, kèm không gian dành cho trao đổi sản phẩm, workshop và sự kiện với các thành viên mạng lưới.
Từ các trường hợp trên, một số bài học nổi bật có thể rút ra cho các đô thị mới tham gia mạng lưới. Trước hết, thành công thường bắt đầu từ việc chọn đúng “lõi” lĩnh vực và chứng minh nó bằng hệ sinh thái thật: không chỉ có di sản hay danh tiếng, mà còn có doanh nghiệp, việc làm, hạ tầng, thiết chế và chương trình vận hành liên tục. Rome không đứng yên ở Cinecittà mà mở rộng sang tái thiết rạp chiếu; Lyon không dừng ở sự kiện mà phát triển nền tảng số và chiến lược chính sách; Seoul không chỉ kể về thiết kế mà có hạ tầng biểu tượng và quy mô việc làm.
Thứ hai, các thành phố có xu hướng biến văn hóa thành “cơ chế” thay vì “phong trào”: Cơ chế tài chính (Santa Fe với tỷ lệ thuế và đầu tư nghệ thuật công cộng), cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp và nguồn lực trẻ (Liverpool đầu tư các tổ chức; Rome có quỹ vùng; Shanghai có văn phòng điều phối), và cơ chế giáo dục - đào tạo (Melbourne với hệ thư viện và khuyến đọc; Hamamatsu với đào tạo âm nhạc; Parma với các chương trình giáo dục - nghiên cứu về thực phẩm).
Thứ ba, yếu tố khiến danh hiệu có sức sống lâu dài là khả năng kết nối: Kết nối liên ngành (Rome với phim-nhạc-văn; Singapore thúc đẩy hợp tác liên sáng tạo (cross-creative collaborations); Hamamatsu kết nối thiết kế âm thanh với thiết kế và media arts), kết nối cộng đồng và bao trùm xã hội (Busan với Films for All; Liverpool ưu tiên nhóm dễ tổn thương), và kết nối quốc tế thông qua trao đổi nghệ sĩ, sinh viên, hội nghị - workshop, kho dữ liệu chung và các dự án liên đô thị.
Cuối cùng, với các thành phố mới, các hoạt động chung với các Thành phố khác trong Mạng lưới nên được nhìn như một cơ hội để làm rõ bản sắc và cách chính thành phố của mình sẽ đồng hành cùng cộng đồng các đô thị sáng tạo. Thực tế cho thấy, những cam kết hợp tác hiệu quả thường đi cùng một nền tảng nội lực vững: chiến lược rõ ràng về hạ tầng, chính sách, nhân lực, cơ chế tài chính và chương trình hoạt động. Khi đó, danh hiệu không chỉ dừng ở giá trị nhận diện, mà có thể trở thành đòn bẩy cho những chuyển động phát triển thực chất và bền vững.